Biegacz narciarski Borys wyruszył na trasę biegu o $10$ minut później niż inny zawodnik, Adam. Metę zawodów, po przebyciu $15$-kilometrowej trasy biegu, obaj zawodnicy pokonali równocześnie. Okazało się, że wartość średniej prędkości na całej trasie w przypadku Borysa była o $4{,}5\ \frac{\text{km}}{\text{h}}$ większa niż w przypadku Adama. Oblicz, w jakim czasie Adam pokonał całą trasę biegu.
Matura podstawowa – maj 2015 – zadanie 34
Matura podstawowa · 2015 · Maj · równania i nierówności · 5 punktów
Odpowiedź (klucz CKE)
Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki
Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
Oznaczmy: $v_A$ – prędkość średnia Adama (w km/h), $t_A$ – czas Adama (w godzinach). Dla Borysa: prędkość $v_B = v_A + 4{,}5$ km/h, czas $t_B = t_A - \frac{10}{60} = t_A - \frac{1}{6}$ h (bo wystartował 10 minut później).
Droga dla obu: $s = 15$ km. Dla Adama: $15 = v_A \cdot t_A$. Dla Borysa: $15 = v_B \cdot t_B = (v_A + 4{,}5)(t_A - \frac{1}{6})$.
Z pierwszego równania $v_A = \frac{15}{t_A}$. Podstawiamy do drugiego: $15 = \left(\frac{15}{t_A} + 4{,}5\right)\left(t_A - \frac{1}{6}\right)$.
Mnożymy obie strony przez $t_A$: $15 t_A = (15 + 4{,}5 t_A)\left(t_A - \frac{1}{6}\right)$.
Przekształcamy: $15 t_A = (15 + 4{,}5 t_A)\left(\frac{6t_A - 1}{6}\right)$. Mnożymy przez 6: $90 t_A = (15 + 4{,}5 t_A)(6 t_A - 1)$.
Wymnażamy: $90 t_A = 15 \cdot 6 t_A - 15 + 4{,}5 t_A \cdot 6 t_A - 4{,}5 t_A = 90 t_A - 15 + 27 t_A^2 - 4{,}5 t_A$.
Przenosimy wszystko na jedną stronę: $0 = -15 + 27 t_A^2 - 4{,}5 t_A$, czyli $27 t_A^2 - 4{,}5 t_A - 15 = 0$.
Mnożymy przez 2, aby uprościć: $54 t_A^2 - 9 t_A - 30 = 0$. Dzielimy przez 3: $18 t_A^2 - 3 t_A - 10 = 0$.
Rozwiązujemy równanie kwadratowe: $\Delta = (-3)^2 - 4 \cdot 18 \cdot (-10) = 9 + 720 = 729$, $\sqrt{\Delta} = 27$.
$t_A = \frac{3 \pm 27}{2 \cdot 18}$. $t_A = \frac{3 + 27}{36} = \frac{30}{36} = \frac{5}{6}$ h (50 minut) lub $t_A = \frac{3 - 27}{36} = \frac{-24}{36} = -\frac{2}{3}$ h (ujemne – odrzucamy).
Zatem czas Adama wynosi $\frac{5}{6}$ h, czyli $50$ minut.
Cały arkusz: Matura podstawowa 2015 · Maj · wszystkie arkusze — matura podstawowa