Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura podstawowa – maj 2013 – zadanie 32

Matura podstawowa · 2013 · Maj · planimetria · 4 punkty

Punkt $S$ jest środkiem okręgu opisanego na trójkącie ostrokątnym $ABC$. Kąt $ACS$ jest trzy razy większy od kąta $BAS$, a kąt $CBS$ jest dwa razy większy od kąta $BAS$. Oblicz kąty trójkąta $ABC$.

Trójkąt ABC wpisany w okrąg do zadania 32

Odpowiedź (klucz CKE)
$\angle BAC=60^\circ$, $\angle CBA=45^\circ$, $\angle ACB=75^\circ$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Oznaczmy kąt BAS jako α. Z treści zadania: kąt ACS = 3α, kąt CBS = 2α.

Trójkąt ABC jest wpisany w okrąg o środku S. Ponieważ S jest środkiem okręgu opisanego, to SA = SB = SC = R (promień). W trójkątach równoramiennych SAB, SBC, SAC kąty przy podstawach są równe.

W trójkącie SAB: kąt przy wierzchołku S to kąt ASB = 2·kąt ACB (jako kąt środkowy oparty na tym samym łuku). Z drugiej strony, w trójkącie SAB mamy: kąt SAB = α, kąt SBA = ?. Ale kąt SBA to kąt CBS + kąt CBA? Uwaga: punkt S leży wewnątrz trójkąta ostrokątnego, więc kąty BAS i ABS są częściami kątów trójkąta ABC. Kąt ABS = kąt CBS + kąt CBA? Nie, bo kąt ABS to kąt przy wierzchołku B w trójkącie SAB, a to jest dokładnie kąt SBC + kąt CBA? To nie jest wygodne.

Lepiej skorzystać z kątów wpisanych i środkowych. Kąt ACB jest wpisany oparty na łuku AB, więc kąt środkowy ASB = 2·kąt ACB. W trójkącie SAB: suma kątów: α + kąt SBA + kąt ASB = 180°. Ale kąt SBA = kąt SBC + kąt CBA? Kąt SBC = 2α (z treści). Kąt CBA to kąt trójkąta ABC przy wierzchołku B, oznaczmy go jako β. Wtedy kąt SBA = 2α + β? Nie, bo kąt SBA to kąt między SB a AB, a to jest dokładnie kąt SBC + kąt CBA? Tak, bo punkt C leży między S i B? Nie, S jest środkiem okręgu, a C punktem na okręgu. Raczej: kąt SBA = kąt SBC + kąt CBA? To nieprawda, bo kąt SBA i kąt SBC mają wspólne ramię SB, ale drugie ramię: dla SBA to BA, dla SBC to BC. Zatem kąt SBA = kąt SBC + kąt CBA tylko jeśli punkt C leży wewnątrz kąta SBA, co nie musi być prawdą. Lepiej wyrazić kąty trójkąta ABC przez α.

Zauważmy: kąt BAC = kąt BAS + kąt SAC = α + kąt SAC. Ale kąt SAC = ? W trójkącie SAC: SA = SC, więc kąt SAC = kąt SCA = kąt ACS = 3α? Nie, kąt ACS to kąt między AC i CS, czyli w trójkącie SAC kąt przy wierzchołku C to kąt ACS = 3α, ale kąt przy wierzchołku A to kąt SAC, a przy podstawie AC w trójkącie równoramiennym SAC (ramiona SA=SC) kąty przy podstawie są równe, czyli kąt SAC = kąt SCA? Uwaga: kąt SCA to kąt między SC i AC, czyli to jest ten sam kąt co ACS? Nie, kąt ACS ma ramiona AC i CS, a kąt SCA ma ramiona SC i CA – to ten sam kąt. Zatem w trójkącie SAC kąty przy podstawie AC to kąt SAC i kąt SCA, ale kąt SCA = kąt ACS = 3α. Zatem kąt SAC = 3α. Wtedy kąt BAC = α + 3α = 4α.

Podobnie: kąt ABC = kąt ABS + kąt SBC. W trójkącie SAB: SA = SB, więc kąt SAB = kąt SBA = α (kąty przy podstawie AB). Zatem kąt ABS = α. Ale kąt SBC = 2α (z treści). Zatem kąt ABC = α + 2α = 3α.

Kąt ACB: w trójkącie SBC: SB = SC, więc kąt SBC = kąt SCB = 2α (kąty przy podstawie BC). W trójkącie SAC: kąt ASC = 180° - 2·3α = 180° - 6α. Ale kąt ASC to kąt środkowy oparty na łuku AC. Kąt ABC jest wpisany oparty na łuku AC, więc kąt ABC = ½ kąta ASC. Mamy już kąt ABC = 3α, więc 3α = ½ (180° - 6α) → 6α = 180° - 6α → 12α = 180° → α = 15°.

Wtedy kąt BAC = 4α = 60°, kąt ABC = 3α = 45°, kąt ACB = 180° - (60°+45°) = 75°.

Odpowiedź: kąty trójkąta ABC wynoszą 60°, 45° i 75°.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura podstawowa 2013 · Maj · wszystkie arkusze — matura podstawowa