Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura podstawowa – maj 2007 – zadanie 3

Matura podstawowa · 2007 · Maj · trygonometria · 4 punkty

Korzystając z danych przedstawionych na rysunku, oblicz wartość wyrażenia $$\tan^2\beta-5\sin\beta\cdot\operatorname{ctg}\alpha+\sqrt{1-\cos^2\alpha}.$$

Trójkąt prostokątny ABC z przyprostokątnymi długości 8 i 6 oraz kątami alfa i beta

Odpowiedź (klucz CKE)
$-\frac{133}{45}$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Z rysunku mamy trójkąt prostokątny ABC, gdzie przyprostokątne mają długości: |BC| = 8, |AC| = 6. Kąt α leży przy wierzchołku A (naprzeciw boku długości 8), a kąt β przy wierzchołku B (naprzeciw boku długości 6). Przeciwprostokątna AB ma długość: √(8² + 6²) = √(64 + 36) = √100 = 10.

Obliczamy potrzebne funkcje trygonometryczne:
sin β = przeciwprostokątna / przeciwprostokątna? Nie, sin β = przeciwległa / przeciwprostokątna = AC/AB = 6/10 = 3/5.
tan β = przeciwległa / przyprostokątna = AC/BC = 6/8 = 3/4, więc tan²β = (3/4)² = 9/16.

Dla kąta α: sin α = BC/AB = 8/10 = 4/5, więc √(1 - cos²α) = √(sin²α) = |sin α| = 4/5 (kąt ostry).
ctg α = przyprostokątna przy α / przeciwległa do α = AC/BC = 6/8 = 3/4.

Podstawiamy do wyrażenia: tan²β - 5 sin β · ctg α + √(1 - cos²α) = 9/16 - 5 · (3/5) · (3/4) + 4/5.

Obliczamy: 5 · (3/5) · (3/4) = 5 · 3/5 · 3/4 = 3 · 3/4 = 9/4.
Zatem: 9/16 - 9/4 + 4/5 = 9/16 - 36/16 + 4/5 = (9 - 36)/16 + 4/5 = -27/16 + 4/5.

Sprowadzamy do wspólnego mianownika 80: -27/16 = -135/80, 4/5 = 64/80, więc suma: -135/80 + 64/80 = -71/80.

Sprawdźmy zgodność z podaną odpowiedzią (-133/45). Wygląda na rozbieżność – być może inna interpretacja kątów? Może α i β są przyprostokątnymi? Jeśli α przy B, a β przy A? Wtedy: sin β = BC/AB = 8/10 = 4/5, tan β = BC/AC = 8/6 = 4/3, tan²β = 16/9. ctg α = AC/BC = 6/8 = 3/4, √(1-cos²α) = sin α = AC/AB = 6/10 = 3/5. Wtedy wyrażenie: 16/9 - 5·(4/5)·(3/4) + 3/5 = 16/9 - 5·(12/20) + 3/5 = 16/9 - 5·(3/5) + 3/5 = 16/9 - 3 + 3/5 = 16/9 - 15/5 + 3/5 = 16/9 - 12/5 = (80/45 - 108/45) = -28/45. To też nie jest -133/45.

Sprawdźmy jeszcze raz: jeśli α przy A (naprzeciw 8), β przy B (naprzeciw 6) – to wcześniejsze obliczenia dają -71/80. Ale podana odpowiedź to -133/45. Być może błąd w danych? Może przyprostokątne to 8 i 15? Wtedy przeciwprostokątna 17. Wówczas sin β = 8/17? tan β = 8/15? sin α = 15/17? ctg α = 8/15? Wtedy tan²β = 64/225, 5 sin β ctg α = 5·(8/17)·(8/15) = 5·64/(255) = 320/255 = 64/51, √(1-cos²α)=15/17. Wyrażenie: 64/225 - 64/51 + 15/17 ≈ 0,284 - 1,255 + 0,882 = -0,089, a -133/45 ≈ -2,956 – nie zgadza się.

Może chodzi o inne oznaczenia? W zadaniu jest rysunek, ale z opisu: trójkąt prostokątny ABC z przyprostokątnymi długości 8 i 6. Zwykle w trójkącie prostokątnym ABC kąt prosty jest przy C. Wtedy przyprostokątne to AC i BC. Jeśli α przy A, β przy B, to: sin β = AC/AB? Nie, sin β = AC/AB jeśli β jest przy B? Właściwie: jeśli kąt prosty przy C, to kąt α przy A oznacza, że sin α = BC/AB, ctg α = AC/BC. Kąt β przy B: sin β = AC/AB, tan β = AC/BC. Wtedy: tan β = AC/BC = 6/8 = 3/4, sin β = AC/AB = 6/10 = 3/5, ctg α = AC/BC = 6/8 = 3/4, √(1-cos²α)= sin α = BC/AB = 8/10 = 4/5. To dokładnie to samo co wcześniej. Więc wyrażenie = 9/16 - 5·(3/5)·(3/4) + 4/5 = 9/16 - 9/4 + 4/5 = -27/16 + 4/5 = (-135+64)/80 = -71/80.

Skoro w odpowiedzi podano -133/45, może błąd w druku? Albo może przyprostokątne to 8 i 15? Wtedy przeciwprostokątna 17. Jeśli α przy A (naprzeciw 8), β przy B (naprzeciw 15): tan β = 15/8, sin β = 15/17, ctg α = 15/8, sin α = 8/17. Wtedy: tan²β = 225/64, 5 sin β ctg α = 5·(15/17)·(15/8) = 5·225/136 = 1125/136, √(1-cos²α)=8/17. Wyrażenie: 225/64 - 1125/136 + 8/17. Sprowadzamy do wspólnego mianownika? 64,136,17 – NWW to 1088? 225/64 = (225·17)/1088 = 3825/1088, 1125/136 = (1125·8)/1088 = 9000/1088, 8/17 = (8·64)/1088 = 512/1088. Suma: 3825 - 9000 + 512 = -4663/1088, uproszczenie? 4663/1088 nie daje 133/45.

Może jednak przyprostokątne 8 i 6, ale kąty odwrotnie? Jeśli α przy B, β przy A: sin β = BC/AB = 8/10 = 4/5, tan β = BC/AC = 8/6 = 4/3, ctg α = AC/BC = 6/8 = 3/4, √(1-cos²α)= sin α = AC/AB = 6/10 = 3/5. Wtedy: tan²β = 16/9, 5 sin β ctg α = 5·(4/5)·(3/4)= 5·(12/20)=5·(3/5)=3, wyrażenie: 16/9 - 3 + 3/5 = 16/9 - 15/5 + 3/5 = 16/9 - 12/5 = (80-108)/45 = -28/45. To bliżej -133/45? Nie, -28/45 ≠ -133/45.

Może jednak odpowiedź podana w zadaniu jest błędna? Albo może trzeba użyć tożsamości? Sprawdźmy jeszcze raz obliczenia dla standardowego przypadku (α przy A, β przy B):
tan²β = (6/8)² = 36/64 = 9/16.
5 sin β ctg α = 5 · (6/10) · (6/8) = 5 · (3/5) · (3/4) = 5 · 9/20 = 45/20 = 9/4.
√(1-cos²α) = sin α = 8/10 = 4/5.
Wyrażenie: 9/16 - 9/4 + 4/5 = 9/16 - 36/16 + 4/5 = -27/16 + 4/5 = (-135 + 64)/80 = -71/80.
To jest poprawne obliczenie z podanych danych.

Ponieważ odpowiedź w zadaniu to -133/45, a nasze obliczenia dają -71/80, być może w treści jest błąd lub inny rysunek. Jednak na podstawie dostępnych danych podajemy wynik zgodny z obliczeniami.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura podstawowa 2007 · Maj · wszystkie arkusze — matura podstawowa