Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura podstawowa – grudzień 2005 – zadanie 9

Matura podstawowa · 2005 · Grudzień · ciągi · 7 punktów

Liczbę naturalną $t_n$ nazywamy $n$-tą liczbą trójkątną, jeżeli jest ona sumą $n$ kolejnych, początkowych liczb naturalnych. Liczbami trójkątnymi są zatem: $t_1=1$, $t_2=1+2=3$, $t_3=1+2+3=6$, $t_4=1+2+3+4=10$, $t_5=1+2+3+4+5=15$.

Zadanie 9.a.

Wyznacz liczbę $t_{17}$.

Zadanie 9.b.

Ułóż odpowiednie równanie i zbadaj, czy liczba $7626$ jest liczbą trójkątną.

Zadanie 9.c.

Wyznacz największą czterocyfrową liczbę trójkątną.

Odpowiedź (klucz CKE)
153Odpowiedź: tak, $7626=t_{123}$Odpowiedź: 9870

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Wzór na n-tą liczbę trójkątną to $t_n = \frac{n(n+1)}{2}$.

Podpunkt a: dla $n=17$ mamy $t_{17} = \frac{17 \cdot 18}{2} = 17 \cdot 9 = 153$.

Podpunkt b: sprawdzamy, czy istnieje naturalne $n$ takie, że $\frac{n(n+1)}{2} = 7626$.

Mnożymy przez 2: $n(n+1) = 15252$.

Rozwiązujemy równanie kwadratowe: $n^2 + n - 15252 = 0$.

Delta $\Delta = 1 + 4 \cdot 15252 = 1 + 61008 = 61009$.

Ponieważ $\sqrt{61009} = 247$ (bo $247^2=61009$), to $n = \frac{-1 + 247}{2} = \frac{246}{2} = 123$.

Liczba 123 jest naturalna, więc 7626 jest liczbą trójkątną.

Podpunkt c: szukamy największej czterocyfrowej liczby trójkątnej, czyli największego $n$ takiego, że $t_n = \frac{n(n+1)}{2} \lt 10000$.

Rozwiązujemy nierówność $n(n+1) \lt 20000$.

Przybliżamy: $n^2 \approx 20000$, więc $n \approx 141$ (bo $141^2=19881$).

Sprawdzamy: dla $n=141$, $t_{141} = \frac{141 \cdot 142}{2} = 141 \cdot 71 = 10011$ – to już pięciocyfrowa.

Dla $n=140$, $t_{140} = \frac{140 \cdot 141}{2} = 70 \cdot 141 = 9870$ – czterocyfrowa.

Odpowiedzi: a) 153, b) tak, $t_{123}$, c) 9870.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura podstawowa 2005 · Grudzień · wszystkie arkusze — matura podstawowa