Do szkolnych zawodów szachowych zgłosiło się $16$ uczniów, wśród których było dwóch faworytów. Organizatorzy zawodów zamierzają losowo podzielić szachistów na dwie jednakowo liczne grupy eliminacyjne, Niebieską i Żółtą. Oblicz prawdopodobieństwo zdarzenia polegającego na tym, że faworyci tych zawodów nie znajdą się w tej samej grupie eliminacyjnej. Końcowy wynik obliczeń zapisz w postaci ułamka nieskracalnego.
Matura podstawowa – grudzień 2005 – zadanie 6
Matura podstawowa · 2005 · Grudzień · prawdopodobieństwo · 4 punkty
Odpowiedź (klucz CKE)
Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki
Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
Wszystkich sposobów podziału 16 uczniów na dwie 8-osobowe grupy (Niebieską i Żółtą) jest tyle, ile kombinacji wyboru 8 osób do grupy Niebieskiej spośród 16, czyli \( \binom{16}{8} \).
Zdarzenie sprzyjające: faworyci (oznaczmy ich A i B) mają być w różnych grupach. Wybieramy grupę dla A – np. Niebieską. Wtedy B musi być w Żółtej. Pozostałych 14 uczniów dzielimy tak, aby w grupie A (Niebieskiej) było jeszcze 7 osób (bo już jest A) i w grupie B (Żółtej) 7 osób (bo już jest B). Liczba sposobów wyboru tych 7 osób do grupy Niebieskiej spośród 14 (bez A i B) to \( \binom{14}{7} \).
Ponieważ wybór grupy dla A jest symetryczny (może być też odwrotnie: A w Żółtej, B w Niebieskiej), ale w powyższym rozumowaniu już uwzględniliśmy oba przypadki? Nie: jeśli ustalimy, że A jest w Niebieskiej, to automatycznie B jest w Żółtej. Gdyby A był w Żółtej, to B w Niebieskiej – to daje tyle samo sposobów, ale w naszej liczbie \( \binom{14}{7} \) nie rozróżniamy, która grupa jest która? W rzeczywistości liczba podziałów na dwie nienazwane grupy po 8 osób to \( \frac{1}{2} \binom{16}{8} \), ale ponieważ grupy są nazwane (Niebieska i Żółta), to \( \binom{16}{8} \) oznacza wybór składu Niebieskiej, a Żółta powstaje automatycznie. Wtedy: jeśli A jest w Niebieskiej, to B musi być w Żółtej – wybieramy 7 osób z pozostałych 14 do Niebieskiej: \( \binom{14}{7} \). Jeśli A jest w Żółtej, to B musi być w Niebieskiej – wybieramy 7 osób z pozostałych 14 do Niebieskiej (bo B już jest w Niebieskiej, więc trzeba dobrać 7 z 14): również \( \binom{14}{7} \). Zatem łącznie liczba sprzyjających podziałów to \( 2 \cdot \binom{14}{7} \).
Prawdopodobieństwo: \( P = \frac{2 \cdot \binom{14}{7}}{\binom{16}{8}} \).
Obliczamy: \( \binom{14}{7} = \frac{14!}{7!7!} = 3432 \), \( \binom{16}{8} = \frac{16!}{8!8!} = 12870 \).
Zatem \( P = \frac{2 \cdot 3432}{12870} = \frac{6864}{12870} \). Skracamy: dzielimy licznik i mianownik przez 6: \( \frac{1144}{2145} \), następnie przez 11: \( \frac{104}{195} \), następnie przez 13: \( \frac{8}{15} \).
Odpowiedź: \( \frac{8}{15} \).
Cały arkusz: Matura podstawowa 2005 · Grudzień · wszystkie arkusze — matura podstawowa