Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura podstawowa – grudzień 2003 – zadanie 8

Matura podstawowa · 2003 · Grudzień · prawdopodobieństwo · 3 punkty

Spośród wszystkich wierzchołków sześcianu wybieramy jednocześnie trzy wierzchołki. Oblicz prawdopodobieństwo zdarzenia polegającego na tym, że otrzymamy wierzchołki trójkąta równobocznego.

Odpowiedź (klucz CKE)
$\frac{1}{7}$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Liczba wszystkich możliwych trójek wierzchołków sześcianu: sześcian ma 8 wierzchołków, więc wybieramy 3 z nich. Kombinacje: $\binom{8}{3} = \frac{8 \cdot 7 \cdot 6}{3 \cdot 2 \cdot 1} = 56$.

Trójkąt równoboczny w sześcianie może powstać tylko z wierzchołków, które są końcami przekątnych ścian bocznych (przekątne ścian są równe, ale nie wszystkie trójki tworzą trójkąt równoboczny). W sześcianie istnieją dwie rodziny trójkątów równobocznych: te, których boki są przekątnymi ścian sześcianu.

Każda ściana sześcianu ma 2 przekątne, ale trójkąt równoboczny musi łączyć trzy wierzchołki, które są parami połączone przekątnymi ścian. Takie trójkąty to ścięte narożniki sześcianu – odpowiadają one wycięciu wierzchołka przez płaszczyznę przechodzącą przez końce krawędzi wychodzących z tego wierzchołka.

Dla każdego wierzchołka sześcianu istnieje dokładnie jeden taki trójkąt równoboczny (wybieramy trzy sąsiednie wierzchołki tego wierzchołka – te, z którymi łączy go krawędź). Ale uwaga: każdy taki trójkąt jest liczony trzykrotnie (bo ma trzy wierzchołki, a każdy z nich mógłby być tym „centralnym” w powyższym opisie).

Liczba trójkątów równobocznych: z każdego wierzchołka można utworzyć jeden trójkąt równoboczny, wybierając trzy sąsiednie wierzchołki (leżące na końcach krawędzi wychodzących z tego wierzchołka). Są to trójkąty o boku równym przekątnej ściany (długość $a\sqrt{2}$, gdzie $a$ – krawędź sześcianu). Każdy taki trójkąt jest równoboczny. Ponieważ sześcian ma 8 wierzchołków, otrzymujemy 8 trójkątów, ale każdy trójkąt jest liczony trzykrotnie (bo ma 3 wierzchołki, a każdy z nich może być „wierzchołkiem startowym”). Zatem liczba różnych trójkątów równobocznych wynosi $\frac{8}{3}$? To nie jest liczba całkowita – sprzeczność.

Poprawne podejście: trójkąt równoboczny w sześcianie to taki, którego wszystkie boki są przekątnymi ścian. Każdy wierzchołek sześcianu należy do dwóch takich trójkątów? Sprawdźmy: weźmy wierzchołek $A$. Sąsiednie wierzchołki (połączone krawędziami) to trzy wierzchołki. Jeśli weźmiemy trzy sąsiednie wierzchołki $A$, to one same nie tworzą trójkąta równobocznego (są parami połączone krawędziami, a nie przekątnymi ścian). Zatem trójkąt równoboczny musi łączyć wierzchołki, które nie leżą na jednej ścianie? W rzeczywistości w sześcianie istnieją dokładnie 8 trójkątów równobocznych (są to trójkąty utworzone przez wierzchołki, które są końcami przekątnych ścian wychodzących z jednego wierzchołka). Można to zobaczyć tak: wybieramy dowolny wierzchołek sześcianu. Istnieje dokładnie jeden wierzchołek przeciwległy (po przekątnej sześcianu). Pozostałe 6 wierzchołków dzieli się na dwie trójki leżące w płaszczyznach prostopadłych do tej przekątnej. Każda z tych trójek tworzy trójkąt równoboczny (ich boki to przekątne ścian bocznych). Zatem z każdej pary przeciwległych wierzchołków otrzymujemy 2 trójkąty równobocznej. Sześcian ma 4 takie pary przeciwległych wierzchołków? Nie, przekątnych sześcianu jest 4, czyli 4 pary przeciwległych wierzchołków. Z każdej pary otrzymujemy 2 trójkąty równobocznej, co daje $4 \cdot 2 = 8$ trójkątów równobocznych.

Sprawdźmy: dla przekątnej sześcianu łączącej wierzchołki (0,0,0) i (1,1,1) w układzie współrzędnych, płaszczyzny prostopadłe do tej przekątnej przechodzą przez wierzchołki (1,0,0), (0,1,0), (0,0,1) – to jeden trójkąt równoboczny (boki: odległości między tymi punktami to $\sqrt{2}$) oraz przez wierzchołki (0,1,1), (1,0,1), (1,1,0) – drugi trójkąt równoboczny. Zatem rzeczywiście są 2 trójkąty na każdą przekątną sześcianu. Przekątnych sześcianu jest 4, więc łącznie $4 \cdot 2 = 8$ trójkątów równobocznych.

Prawdopodobieństwo: liczba zdarzeń sprzyjających = 8, liczba wszystkich możliwości = 56. Zatem $P = \frac{8}{56} = \frac{1}{7}$.

Odpowiedź: Prawdopodobieństwo wynosi $\frac{1}{7}$.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura podstawowa 2003 · Grudzień · wszystkie arkusze — matura podstawowa