Liczydłomatematyka · webp.pl

Matura podstawowa – czerwiec 2016 – zadanie 29

Matura podstawowa · 2016 · Czerwiec · planimetria · 2 punkty

Dany jest trapez prostokątny $ABCD$ o podstawach $AB$ i $CD$ oraz wysokości $AD$. Dwusieczna kąta $ABC$ przecina ramię $AD$ w punkcie $E$ oraz dwusieczną kąta $BCD$ w punkcie $F$ (zobacz rysunek).

Trapez prostokątny ABCD z dwusiecznymi przecinającymi się w punkcie F

Wykaż, że w czworokącie $CDEF$ sumy miar przeciwległych kątów są sobie równe.

Odpowiedź (klucz CKE)
sumy przeciwległych kątów są równe

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Oznaczmy: trapez prostokątny ABCD, gdzie AB i CD to podstawy (AB > CD), AD to wysokość, więc kąty przy wierzchołkach A i D są proste. Niech kąt ABC = α, a kąt BCD = β. Wtedy α + β = 180° (suma kątów przy ramieniu BC w trapezie).

Dwusieczna kąta ABC dzieli kąt α na dwa kąty równe α/2. Dwusieczna kąta BCD dzieli kąt β na dwa kąty równe β/2.

Rozpatrzmy trójkąt BCF: kąt FBC = α/2, kąt FCB = β/2. Suma kątów w trójkącie BCF: α/2 + β/2 + kąt BFC = 180°. Ponieważ α + β = 180°, to α/2 + β/2 = 90°, więc kąt BFC = 180° - 90° = 90°.

W czworokącie CDEF kąty: kąt CDF = 90° (kąt prosty przy D), kąt FED to kąt przy wierzchołku E w trójkącie ABE. Zauważmy, że kąt AEB = 180° - (kąt ABE + kąt BAE) = 180° - (α/2 + 90°) = 90° - α/2. Kąt FED jest kątem przyległym do kąta AEB, więc kąt FED = 180° - (90° - α/2) = 90° + α/2.

Teraz obliczmy sumy przeciwległych kątów czworokąta CDEF: suma kątów CDF + FEC = 90° + (90° + α/2) = 180° + α/2. Druga para: kąt EFC + kąt DCE. Kąt EFC = kąt BFC = 90° (wierzchołek F wspólny). Kąt DCE to część kąta BCD podzielonego dwusieczną, czyli β/2. Zatem suma: 90° + β/2. Ponieważ α + β = 180°, to β/2 = 90° - α/2, więc suma ta wynosi 90° + 90° - α/2 = 180° - α/2.

Widzimy, że otrzymane sumy nie są równe. Musimy jednak pamiętać, że czworokąt CDEF ma wierzchołki w kolejności C, D, E, F. Sprawdźmy oznaczenia: w zadaniu jest czworokąt CDEF, czyli wierzchołki: C, D, E, F. Na rysunku (nie załączonym) punkty są zapewne tak, że C i D to wierzchołki trapezu, E na AD, F przecięcie dwusiecznych. Wtedy kąty przeciwległe to: kąt C i kąt E oraz kąt D i kąt F. Obliczmy je poprawnie.

Kąt przy wierzchołku C czworokąta CDEF to kąt DCE = β/2. Kąt przy wierzchołku E to kąt FED = 180° - kąt AEB = 180° - (90° - α/2) = 90° + α/2 (jak wyżej). Suma: β/2 + (90° + α/2) = 90° + (α/2 + β/2) = 90° + 90° = 180°.

Kąt przy wierzchołku D to kąt CDF = 90° (kąt prosty). Kąt przy wierzchołku F to kąt EFC. Zauważmy, że kąt EFC = kąt BFC - kąt BFE. Ale trójkąt BCF jest prostokątny (kąt BFC = 90°), więc kąt EFC = 90° - kąt FBC? Nie, punkt F leży na przecięciu dwusiecznych, więc F jest punktem przecięcia dwusiecznych kątów B i C. W czworokącie CDEF kąt przy F to kąt CFE. Z trójkąta BCF mamy kąt BFC = 90°, ale kąt CFE to ten sam kąt co BFC? Raczej tak, bo punkty B, F, E nie są współliniowe. Popatrzmy na kąty: kąt EFC = 180° - kąt BFC - kąt AFB? To niepotrzebne. Zauważmy, że kąt EFC = kąt BFC = 90° (jeśli punkt E leży na przedłużeniu BF? Nie, F jest punktem przecięcia dwusiecznych, więc F leży na dwusiecznej kąta BCD i na dwusiecznej kąta ABC. Punkt E to przecięcie dwusiecznej kąta ABC z AD. Zatem punkty B, E, F są współliniowe? Tak, bo F leży na dwusiecznej kąta ABC, czyli na prostej BE. Zatem B, E, F są współliniowe. Wtedy kąt EFC to kąt między prostymi EF i FC. Ale skoro B, E, F współliniowe, to prosta EF to ta sama prosta co BE. Zatem kąt EFC = kąt BFC = 90° (bo F leży na dwusiecznych, a w trójkącie BCF kąt przy F jest prosty). Zatem kąt przy F w czworokącie CDEF to kąt EFC = 90°.

Suma przeciwległych kątów: kąt D + kąt F = 90° + 90° = 180°. A pierwsza para: kąt C + kąt E = β/2 + (90° + α/2) = 90° + 90° = 180° (bo α/2 + β/2 = 90°). Zatem obie sumy są równe 180°.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura podstawowa 2016 · Czerwiec · wszystkie arkusze — matura podstawowa