Dany jest nieskończony rosnący ciąg arytmetyczny $(a_n)$, dla $n\geq 1$, taki, że $a_5=18$. Wyrazy $a_1$, $a_3$ oraz $a_{13}$ tego ciągu są odpowiednio pierwszym, drugim i trzecim wyrazem pewnego ciągu geometrycznego. Wyznacz wzór na $n$-ty wyraz ciągu $(a_n)$.
Matura podstawowa – czerwiec 2015 – zadanie 32
Matura podstawowa · 2015 · Czerwiec · ciągi · 4 punkty
Odpowiedź (klucz CKE)
Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki
Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
Niech ciąg arytmetyczny $(a_n)$ ma różnicę $r$ i pierwszy wyraz $a_1$. Wtedy $a_n = a_1 + (n-1)r$. Z warunku $a_5 = 18$ mamy $a_1 + 4r = 18$.
Wyrazy $a_1$, $a_3$ i $a_{13}$ tworzą ciąg geometryczny, więc spełniają własność: $(a_3)^2 = a_1 \cdot a_{13}$.
Wyrażamy $a_3$ i $a_{13}$ przez $a_1$ i $r$: $a_3 = a_1 + 2r$, $a_{13} = a_1 + 12r$. Podstawiamy do warunku ciągu geometrycznego: $(a_1 + 2r)^2 = a_1 \cdot (a_1 + 12r)$.
Rozwijamy: $a_1^2 + 4a_1r + 4r^2 = a_1^2 + 12a_1r$. Upraszczamy: $4a_1r + 4r^2 = 12a_1r$, czyli $4r^2 = 8a_1r$. Dzielimy obustronnie przez $4r$ (ciąg jest rosnący, więc $r \gt 0$, zatem $r \neq 0$): $r = 2a_1$.
Mamy układ równań: $a_1 + 4r = 18$ oraz $r = 2a_1$. Podstawiamy $r$ do pierwszego równania: $a_1 + 4 \cdot 2a_1 = 18$, czyli $a_1 + 8a_1 = 18$, $9a_1 = 18$, więc $a_1 = 2$.
Wtedy $r = 2a_1 = 4$. Zatem wzór na $n$-ty wyraz ciągu arytmetycznego to $a_n = a_1 + (n-1)r = 2 + (n-1) \cdot 4 = 2 + 4n - 4 = 4n - 2$.
Odpowiedź: $a_n = 4n - 2$.
Cały arkusz: Matura podstawowa 2015 · Czerwiec · wszystkie arkusze — matura podstawowa