Wyznacz równanie okręgu przechodzącego przez punkt $A=(1,8)$ i stycznego do obu osi układu współrzędnych. Rozważ wszystkie przypadki.
Matura podstawowa – czerwiec 2011 – zadanie 33
Matura podstawowa · 2011 · Czerwiec · geometria analityczna · 4 punkty
Odpowiedź (klucz CKE)
Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki
Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
Okrąg styczny do obu osi układu współrzędnych ma środek w punkcie \(S = (a, a)\) lub \(S = (a, -a)\), ale ponieważ ma przechodzić przez punkt \(A = (1, 8)\) o dodatnich współrzędnych, to bardziej prawdopodobne jest \(S = (a, a)\) (obie współrzędne dodatnie). Promień takiego okręgu wynosi \(r = |a|\) (odległość od osi).
Warunek styczności do osi: odległość środka od osi OX i OY musi być równa promieniowi. Dla \(S = (a, a)\) odległość od osi OX to \(|a|\), od osi OY też \(|a|\), więc \(r = |a|\).
Okrąg przechodzi przez punkt \(A = (1, 8)\), więc odległość \(AS\) musi być równa promieniowi: \((1 - a)^2 + (8 - a)^2 = a^2\).
Rozwiązujemy równanie: \((1 - a)^2 + (8 - a)^2 = a^2 \Rightarrow 1 - 2a + a^2 + 64 - 16a + a^2 = a^2 \Rightarrow 2a^2 - 18a + 65 = a^2 \Rightarrow a^2 - 18a + 65 = 0\).
Delta: \(\Delta = 324 - 260 = 64\), więc \(\sqrt{\Delta} = 8\). Rozwiązania: \(a_1 = \frac{18 - 8}{2} = 5\), \(a_2 = \frac{18 + 8}{2} = 13\).
Oba rozwiązania są dodatnie, więc otrzymujemy dwa okręgi: dla \(a = 5\): środek \(S_1 = (5, 5)\), promień \(r_1 = 5\), równanie \((x - 5)^2 + (y - 5)^2 = 25\); dla \(a = 13\): środek \(S_2 = (13, 13)\), promień \(r_2 = 13\), równanie \((x - 13)^2 + (y - 13)^2 = 169\).
Należy rozważyć też przypadek \(S = (a, -a)\)? Wtedy promień \(r = |a|\), ale punkt \(A = (1, 8)\) ma drugą współrzędną dodatnią, więc odległość od \(S\): \((1 - a)^2 + (8 + a)^2 = a^2\). Rozwiązanie: \(1 - 2a + a^2 + 64 + 16a + a^2 = a^2 \Rightarrow 2a^2 + 14a + 65 = a^2 \Rightarrow a^2 + 14a + 65 = 0\). Delta: \(196 - 260 = -64 < 0\), brak rozwiązań rzeczywistych.
Zatem istnieją tylko dwa okręgi spełniające warunki zadania.
Cały arkusz: Matura podstawowa 2011 · Czerwiec · wszystkie arkusze — matura podstawowa