Liczydłomatematyka · webp.pl

Informator maturalny 2024 – poziom podstawowy – zadanie 41

Matura podstawowa · 2024 · Informator maturalny CKE · planimetria · 4 punkty

Wierzchołki $A$ i $C$ trójkąta $ABC$ leżą na okręgu o promieniu $r$. Środek $S$ tego okręgu leży na boku $AB$ tego trójkąta (zobacz rysunek poniżej). Długości boków $AB$ i $AC$ są równe odpowiednio $|AB|=3r$ oraz $|AC|=\sqrt{3}r$.

Okrąg o środku S, punkty A i C na okręgu, punkt B na przedłużeniu średnicy poza okrąg, trójkąt ABC

Oblicz miary wszystkich kątów wewnętrznych trójkąta $ABC$.

Odpowiedź (klucz CKE)
$|\angle CAB|=30^\circ$, $|\angle ABC|=30^\circ$, $|\angle BCA|=120^\circ$

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Z treści zadania: środek okręgu S leży na boku AB, więc AS = SB = r (ponieważ promień okręgu to r). Wiemy, że AB = 3r, więc AS = r, SB = 2r. Punkt A leży na okręgu, więc SA = r. Punkt C leży na okręgu, więc SC = r.

W trójkącie ACS mamy: AS = r, SC = r, AC = √3 r. Z twierdzenia cosinusów dla kąta ∠ASC: AC² = AS² + SC² - 2·AS·SC·cos(∠ASC). Podstawiamy: (√3 r)² = r² + r² - 2·r·r·cos(∠ASC) → 3r² = 2r² - 2r² cos(∠ASC) → 3 = 2 - 2 cos(∠ASC) → 2 cos(∠ASC) = -1 → cos(∠ASC) = -1/2. Stąd ∠ASC = 120°.

Kąt ASC jest środkowym opartym na łuku AC, więc kąt wpisany ABC oparty na tym samym łuku ma miarę połowę mniejszą: ∠ABC = ½ ∠ASC = 60°. Jednak to byłoby w przypadku, gdy wierzchołek B leży na okręgu, ale tu B leży poza okręgiem. Zauważmy, że kąt ASC to kąt środkowy, a kąt wpisany oparty na łuku AC to kąt ABC, ale punkt B nie leży na okręgu, więc nie możemy tak zastosować. Poprawne: kąt wpisany oparty na łuku AC to kąt ABC, ale tylko jeśli B leży na okręgu. Tu B jest poza okręgiem, więc musimy inaczej.

Zamiast tego zauważmy, że trójkąt ASC jest równoramienny (AS = SC = r). Z obliczeń: cos(∠ASC) = -1/2, więc ∠ASC = 120°. Wtedy kąty przy podstawie AC są równe: ∠SAC = ∠SCA = (180° - 120°)/2 = 30°.

Teraz rozważmy trójkąt ABC. Znamy ∠CAB = ∠SAC = 30°. Z trójkąta ASC mamy ∠SCA = 30°, ale to nie jest kąt BCA. Kąt BCA to ∠BCA. Zauważmy, że punkt S leży na boku AB, więc kąt ACB = ∠ACS + ∠SCB. Nie znamy ∠SCB. Z trójkąta SBC: SB = 2r, SC = r, BC nieznane. Możemy skorzystać z twierdzenia sinusów w trójkącie ABC.

W trójkącie ABC: AB = 3r, AC = √3 r, ∠CAB = 30°. Z twierdzenia sinusów: AC / sin(∠ABC) = AB / sin(∠BCA) = BC / sin(30°). Najpierw obliczmy BC z twierdzenia cosinusów: BC² = AB² + AC² - 2·AB·AC·cos(30°) = (3r)² + (√3 r)² - 2·3r·√3 r·√3/2 = 9r² + 3r² - 2·3r·√3 r·(√3/2) = 12r² - (6r²·3/2) = 12r² - 9r² = 3r². Stąd BC = √3 r.

Teraz z twierdzenia sinusów: AC / sin(∠ABC) = BC / sin(30°) → √3 r / sin(∠ABC) = √3 r / (1/2) → sin(∠ABC) = 1/2. Stąd ∠ABC = 30° lub 150°, ale suma kątów w trójkącie to 180°, więc jeśli ∠ABC = 30°, to ∠BCA = 180° - 30° - 30° = 120°. Jeśli ∠ABC = 150°, to suma kątów przekracza 180°, więc niemożliwe. Zatem ∠ABC = 30°, ∠BCA = 120°.

Odpowiedź: kąty trójkąta ABC to 30°, 30°, 120°.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Matura podstawowa 2024 · Informator maturalny CKE · wszystkie arkusze — matura podstawowa