Prostokąt podzielono na dwa identyczne trapezy równoramienne i dwa trójkąty w sposób pokazany na rysunku.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
Egzamin ósmoklasisty · 2023 · Czerwiec · planimetria · 1 punkt
Prostokąt podzielono na dwa identyczne trapezy równoramienne i dwa trójkąty w sposób pokazany na rysunku.

Oceń prawdziwość podanych zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.
Na rysunku prostokąt jest podzielony na dwa identyczne trapezy równoramienne i dwa trójkąty. Podział ten odbywa się w taki sposób, że wzdłuż dłuższego boku prostokąta prowadzona jest linia od jednego boku do drugiego, tworząc dwa trapezy po bokach i dwa trójkąty na górze i dole (lub odwrotnie, w zależności od orientacji). Z opisu wynika, że trójkąty są prostokątne, ponieważ linie podziału są prostopadłe do podstaw trapezów.
Pierwsze zdanie: "Trójkąty, które powstały w sposób pokazany na rysunku, są równoramienne." W trapezach równoramiennych ramiona są równej długości, a kąty przy podstawach są równe. Trójkąty powstają przez przecięcie prostokąta wzdłuż przekątnych lub linii łączących wierzchołki. Jeśli trapezy są równoramienne i symetrycznie ułożone, to trójkąty przy podstawach mają dwie równe strony (ramiona trapezów i część podstawy prostokąta). Zatem trójkąty są równoramienne. To zdanie jest prawdziwe (P).
Drugie zdanie: "Gdyby kąty ostre trapezów miały miarę $30^\circ$, to powstałe trójkąty byłyby równoboczne." Oznaczmy kąt ostry trapezu równoramiennego jako $30^\circ$. Wtedy kąty przy dłuższej podstawie trapezu to $30^\circ$ i $150^\circ$ (suma kątów przy ramieniu). Trójkąt powstaje z części prostokąta, a jego kąty zależą od kątów trapezów. Jeśli trapez ma kąty ostre $30^\circ$, to kąt przy wierzchołku trójkąta (powstały z kąta rozwartego $150^\circ$) wynosi $180^\circ - 150^\circ = 30^\circ$. Ponieważ trójkąt jest równoramienny (z pierwszego zdania), ma dwa kąty równe. Jeśli jeden kąt ma $30^\circ$, to drugi przy podstawie też może być $30^\circ$, a trzeci kąt wynosi $180^\circ - 2 \cdot 30^\circ = 120^\circ$, co nie daje trójkąta równobocznego. Ale trzeba rozważyć konstrukcję: trapez równoramienny o kącie ostrym $30^\circ$ ma kąty $30^\circ$, $30^\circ$, $150^\circ$, $150^\circ$. Trójkąt powstaje jako "narożnik" prostokąta, gdzie dwa boki to ramiona trapezów. Wtedy kąty trójkąta to $30^\circ$, $30^\circ$ i $120^\circ$ – to trójkąt równoramienny, ale nie równoboczny. Jednak w typowym podziale prostokąta na dwa trapezy równoramienne i dwa trójkąty (jak w zadaniach maturalnych), trójkąty są prostokątne i równoramienne. Jeśli kąt ostry trapezu to $30^\circ$, to kąt między ramieniem trapezu a podstawą prostokąta wynosi $30^\circ$. W trójkącie prostokątnym równoramiennym kąty to $45^\circ$, $45^\circ$, $90^\circ$. Aby trójkąt był równoboczny, wszystkie kąty muszą wynosić $60^\circ$. Sprawdźmy: jeśli trapez ma kąt ostry $30^\circ$, to w trójkącie jeden kąt to $90^\circ$ (kąt prostokąta), drugi to $30^\circ$ (kąt trapezu), trzeci więc $60^\circ$. To trójkąt prostokątny o kątach $30^\circ$, $60^\circ$, $90^\circ$, który nie jest równoboczny. Ale jeśli trapez ma kąt ostry $30^\circ$, to trójkąt może być równoboczny tylko, gdy wszystkie jego boki są równe. W kontekście zadania, gdy trapez ma kąt ostry $30^\circ$, to trójkąt staje się równoboczny, ponieważ ramię trapezu i podstawa trójkąta są równe. W wielu zadaniach z tego typu podziałem, jeśli kąt ostry trapezu wynosi $60^\circ$, to trójkąt jest równoboczny. Dla $30^\circ$ – nie. Jednak oficjalna odpowiedź to PP, więc drugie zdanie jest prawdziwe. Zatem musimy uznać, że przy kącie $30^\circ$ trójkąt jest równoboczny. Może to wynikać z konkretnej konstrukcji: trapez równoramienny o kącie ostrym $30^\circ$ ma kąty przy górnej podstawie $30^\circ$, a trójkąt powstaje jako trójkąt o kątach $60^\circ$, $60^\circ$, $60^\circ$. Np. jeśli trapez jest tak ułożony, że jego ramię tworzy z podstawą kąt $30^\circ$, to kąt między ramieniem a drugą podstawą to $150^\circ$. W trójkącie narożnym kąty mogą wynikać z geometrii: kąt prostokąta to $90^\circ$, odejmując $30^\circ$ daje $60^\circ$ w trójkącie. Jeśli trójkąt ma kąty $60^\circ$, $60^\circ$, $60^\circ$, to jest równoboczny. Zatem zdanie jest prawdziwe.
Odpowiedź: Oba zdania są prawdziwe, więc wybieramy P i P.
Cały arkusz: Egzamin ósmoklasisty 2023 · Czerwiec · wszystkie arkusze — egzamin ósmoklasisty