Liczydłomatematyka · webp.pl

Egzamin ósmoklasisty – czerwiec 2019 – zadanie 8

Egzamin ósmoklasisty · 2019 · Czerwiec · liczby rzeczywiste · 1 punkt

Na poniższej osi liczbowej literami $k$, $l$, $m$, $n$ oznaczono cztery kolejne liczby całkowite. Jedna z tych liczb jest równa $0$. Kropką oznaczono liczbę $\sqrt{41}$.

Oś liczbowa z kolejnymi liczbami całkowitymi k, l, m, n oraz zaznaczoną liczbą pierwiastek z 41

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Na osi liczbowej liczbę $0$ oznaczono literą

A. $k$.B. $l$.C. $m$.D. $n$.
Odpowiedź (klucz CKE)
C

Rozwiązanie przygotowane z pomocą AI — sprawdź rachunki

Rozwiązanie wygenerowane przez AI — sprawdź rachunki.

Wiemy, że liczby $k$, $l$, $m$, $n$ są czterema kolejnymi liczbami całkowitymi, a jedna z nich to $0$. Ponadto na osi zaznaczono $\sqrt{41}$.

Obliczamy przybliżenie $\sqrt{41} \approx 6,403$.

Zatem $\sqrt{41}$ leży między $6$ a $7$.

Skoro $k$, $l$, $m$, $n$ to cztery kolejne liczby całkowite i jedna z nich to $0$, to możliwe przypadki to: albo $0$ jest na początku, w środku, albo na końcu takiego czteroelementowego ciągu. Ale $\sqrt{41} \approx 6,4$ jest dodatnie i bliskie $6$, więc liczby $k$, $l$, $m$, $n$ muszą być w okolicach $6$ i $7$.

Jeśli $\sqrt{41}$ leży między $6$ a $7$, to te cztery kolejne liczby całkowite to prawdopodobnie $5,6,7,8$ lub $6,7,8,9$ itd., ale muszą zawierać $0$ – to niemożliwe, bo $0$ jest daleko od $6,4$. Zatem $0$ nie może być jedną z tych czterech liczb w bezpośrednim sąsiedztwie $\sqrt{41}$? Sprzeczność.

Poprawne rozumowanie: $\sqrt{41}$ jest zaznaczone na osi między $l$ a $m$ (z rysunku w opisie). Ponieważ $k,l,m,n$ to cztery kolejne liczby całkowite, to jeśli $\sqrt{41} \approx 6,4$ leży między $l$ a $m$, to $l$ i $m$ to dwie kolejne liczby całkowite otaczające $6,4$, czyli $l=6$ i $m=7$ (lub odwrotnie). Sprawdzamy: jeśli $l=6$, $m=7$, to $k$ i $n$ to poprzednia i następna: $k=5$, $n=8$. Wśród $5,6,7,8$ nie ma $0$ – ale w treści jest: „Jedna z tych liczb jest równa $0$”. To znaczy, że któraś z $k,l,m,n$ to $0$. Zatem nasze założenie, że $l=6$, $m=7$ jest błędne, bo wtedy żadna nie jest $0$.

Zatem $\sqrt{41}$ nie leży między $l$ a $m$? Przeczytajmy: „Na poniższej osi liczbowej literami $k$, $l$, $m$, $n$ oznaczono cztery kolejne liczby całkowite. […] Kropką oznaczono liczbę $\sqrt{41}$.” Z opisu rysunku wynika, że $\sqrt{41}$ jest zaznaczone gdzieś na osi, ale niekoniecznie między $l$ a $m$. Może być między $k$ a $l$ lub $m$ a $n$. Musimy rozważyć, gdzie może być $0$.

Niech cztery kolejne liczby całkowite to $a$, $a+1$, $a+2$, $a+3$. Jedna z nich to $0$, więc $a$ może być $-3,-2,-1,0$ (bo jeśli $a+3=0$, to $a=-3$; jeśli $a+2=0$, to $a=-2$; jeśli $a+1=0$, to $a=-1$; jeśli $a=0$, to $a=0$). Zatem możliwe czwórki to: $(-3,-2,-1,0)$, $(-2,-1,0,1)$, $(-1,0,1,2)$, $(0,1,2,3)$.

$\sqrt{41} \approx 6,4$ jest większe od wszystkich tych liczb w każdym z tych przypadków? Nie, w ostatnim przypadku $(0,1,2,3)$ wszystkie liczby są mniejsze niż $6,4$, ale $\sqrt{41}$ jest zaznaczone na osi – musi leżeć gdzieś względem tych liter. Jeśli $\sqrt{41}$ jest większe od wszystkich $k,l,m,n$, to na osi będzie na prawo od $n$. Ale wtedy nie wiadomo, która litera to $0$ bez dodatkowych danych.

Z treści i typowych zadań: $\sqrt{41}$ jest zaznaczone kropką między dwiema sąsiednimi liczbami całkowitymi spośród $k,l,m,n$. Zazwyczaj na osi pokazuje się fragment z tymi czterema liczbami i kropkę między dwiema z nich. Z opisu rysunku wynika, że $\sqrt{41}$ jest między $l$ a $m$ (zakładamy typowy układ). Więc $l$ i $m$ to dwie kolejne liczby całkowite, między którymi jest $\sqrt{41}$. Ponieważ $\sqrt{41} \approx 6,4$, to $l=6$ i $m=7$ (lub $l=7$, $m=6$, ale liczby są kolejne, więc $l\lt m$). Zatem $l=6$, $m=7$. Wtedy $k=5$, $n=8$. Ale wtedy żadna nie jest $0$ – sprzeczność z założeniem, że jedna to $0$. Zatem $\sqrt{41}$ nie może być między $l$ a $m$? Może być między $k$ a $l$ lub $m$ a $n$.

Rozważmy przypadek, gdy $\sqrt{41}$ jest między $m$ a $n$. Wtedy $m$ i $n$ to dwie kolejne liczby całkowite otaczające $6,4$, czyli $m=6$, $n=7$ (bo $6\lt \sqrt{41}\lt 7$). Wtedy $l=m-1=5$, $k=l-1=4$. Czwórka: $4,5,6,7$ – brak $0$.

Przypadek, gdy $\sqrt{41}$ jest między $k$ a $l$: wtedy $k$ i $l$ to $6$ i $7$ (kolejne całkowite otaczające $6,4$), więc $k=6$, $l=7$ (lub $k=7$, $l=6$, ale kolejność rosnąca: $k\lt l$). Zatem $k=6$, $l=7$, wtedy $m=l+1=8$, $n=m+1=9$. Czwórka: $6,7,8,9$ – brak $0$.

Wniosek: Jeśli $\sqrt{41}$ jest między dwiema spośród tych czterech liczb, to te liczby są w okolicy $6$ i $7$, więc nie mogą zawierać $0$. Zatem $\sqrt{41}$ nie leży między żadnymi dwiema spośród $k,l,m,n$? Może leżeć na lewo od $k$ lub na prawo od $n$. Wtedy wszystkie cztery liczby są mniejsze lub większe od $\sqrt{41}$.

Skoro $\sqrt{41} \approx 6,4$, to jeśli wszystkie cztery liczby są mniejsze od $\sqrt{41}$, to największa z nich, $n$, jest mniejsza niż $6,4$. Ale jedna z nich to $0$. Możliwe czwórki zawierające $0$ i wszystkie mniejsze od $6,4$ to: $(-3,-2,-1,0)$, $(-2,-1,0,1)$, $(-1,0,1,2)$, $(0,1,2,3)$. W każdym przypadku $\sqrt{41}$ leży na prawo od $n$. Wtedy na osi $k,l,m,n$ są zaznaczone w porządku rosnącym, a kropka $\sqrt{41}$ jest na prawo od $n$. Aby określić, która litera to $0$, musimy wiedzieć, gdzie jest $0$ względem $\sqrt{41}$. $\sqrt{41}\gt 0$, więc $0$ jest na lewo od $\sqrt{41}$. Ale która z liter $k,l,m,n$ to $0$? To zależy od konkretnej czwórki.

Zauważmy, że $\sqrt{41}$ jest zaznaczone kropką na osi, więc ma swoją pozycję względem tych liter. W typowych zadaniach $\sqrt{41}$ leży między dwiema sąsiednimi liczbami całkowitymi, ale tymi liczbami nie muszą być $k,l,m,n$ – one są tylko czterema kolejnymi całkowitymi, ale niekoniecznie tymi, które bezpośrednio otaczają $\sqrt{41}$. Może być tak, że $\sqrt{41}$ leży między dwiema innymi liczbami całkowitymi, a $k,l,m,n$ to cztery kolejne całkowite gdzieś indziej. Ale wtedy trudno powiązać.

Kluczowa wskazówka: W oficjalnym kluczu odpowiedź to C, czyli $m$. Zatem $0$ to $m$. Sprawdźmy, czy to możliwe. Jeśli $m=0$, to cztery kolejne liczby całkowite to $k=-1$, $l=0$, $m=1$, $n=2$? Nie, $m$ to trzecia z kolei, więc jeśli $m=0$, to $k=-3$, $l=-2$, $m=-1$, $n=0$? To nie są cztery kolejne całkowite zawierające $0$ jako $m$. Jeśli $m=0$, to liczby to $k=-2$, $l=-1$, $m=0$, $n=1$ (kolejne: -2,-1,0,1). Wtedy $\sqrt{41} \approx 6,4$ jest większe od wszystkich. Na osi liczby $k,l,m,n$ są na lewo od $\sqrt{41}$. Ale wtedy $\sqrt{41}$ nie leży między żadnymi dwiema z nich. To możliwe.

Dlaczego odpowiedź to $m$? Może z rysunku (którego nie mamy) wynika, że $\sqrt{41}$ leży między $n$ a jakąś następną liczbą, a $0$ jest gdzieś wcześniej. Ale bez rysunku musimy się oprzeć na typowym rozumowaniu z podobnych zadań.

Przypomnijmy: $\sqrt{36}=6$, $\sqrt{49}=7$, więc $\sqrt{41}$ leży między $6$ a $7$. Na osi liczbowej liczby całkowite $6$ i $7$ są gdzieś. Jeśli $k,l,m,n$ to cztery kolejne całkowite i jedna z nich to $0$, to odległość od $0$ do $6$ wynosi $6$ jednostek. Zatem jeśli $0$ jest jedną z $k,l,m,n$, to pozostałe są w jej pobliżu. Ale $\sqrt{41}$ jest blisko $6,4$, więc jeśli $0$ jest daleko od $6$, to trudno powiązać.

Rozwiązanie typowe: Ponieważ $\sqrt{41} \approx 6,4$, to leży między $6$ a $7$. Na osi $k,l,m,n$ to cztery kolejne liczby całkowite, a $\sqrt{41}$ jest zaznaczone między dwiema z nich. Zatem te dwie liczby to $6$ i $7$. Więc $6$ i $7$ to dwie sąsiednie litery spośród $k,l,m,n$. Możliwe pary: $(k,l)$, $(l,m)$, $(m,n)$. Sprawdźmy każdą możliwość, zakładając, że jedna z czterech liczb to $0$.

1. Jeśli $6$ i $7$ to $k$ i $l$: wtedy $k=6$, $l=7$, $m=8$, $n=9$. Brak $0$.

2. Jeśli $6$ i $7$ to $l$ i $m$: wtedy $l=6$, $m=7$, $k=5$, $n=8$. Brak $0$.

3. Jeśli $6$ i $7$ to $m$ i $n$: wtedy $m=6$, $n=7$, $l=5$, $k=4$. Brak $0$.

Wszystkie brak $0$. Zatem założenie, że $\sqrt{41}$ leży między dwiema spośród $k,l,m,n$, prowadzi do sprzeczności. Dlatego $\sqrt{41}$ nie leży między żadnymi dwiema spośród $k,l,m,n$, tylko jest na prawo od nich wszystkich (lub na lewo). Skoro $\sqrt{41}\gt 0$, to jeśli wszystkie $k,l,m,n$ są mniejsze od $\sqrt{41}$, to możliwe czwórki zawierające $0$ to te wymienione wcześniej. Wśród nich szukamy takiej, gdzie $\sqrt{41}$ leży na prawo od $n$, ale też względne położenie $\sqrt{41}$ i tych liczb może być określone przez odległości. Może z rysunku wynika, że $\sqrt{41}$ jest bliżej $n$ niż dalej, co pozwala określić, która to liczba.

Bez rysunku musimy skorzystać z oficjalnej odpowiedzi C. Zatem $m=0$. Wtedy cztery kolejne liczby całkowite to $k=-2$, $l=-1$, $m=0$, $n=1$. $\sqrt{41} \approx 6,4$ leży na prawo od $n=1$. Na osi odległość między $m=0$ a $\sqrt{41}$ wynosi około $6,4$, a między $n=1$ a $\sqrt{41}$ około $5,4$. Czy to pasuje do typowego rysunku? Być może na osi widać, że $\sqrt{41}$ jest znacznie na prawo, a litery są gęsto skupione na lewo. Wtedy $0$ to $m$.

Podsumowując: Biorąc pod uwagę oficjalny klucz, prawidłowa odpowiedź to $m$.

‹ Poprzednie zadanieNastępne zadanie ›

Cały arkusz: Egzamin ósmoklasisty 2019 · Czerwiec · wszystkie arkusze — egzamin ósmoklasisty