ChatGPT i phishing: dlaczego czatbot może podać fałszywy link do logowania
Test Netcraft: 34% adresów logowania wskazanych przez AI nie należało do marki
Zapytaj czatbota o adres strony logowania do banku, a w co trzecim przypadku możesz dostać domenę, która do banku nie należy. Tak wynika z testu firmy Netcraft, specjalizującej się w wykrywaniu phishingu. Najgorsze w tych błędach jest to, że dają przestępcom gotową listę domen do zarejestrowania.
Co sprawdził Netcraft
Badacze Netcraft zadawali modelowi z rodziny GPT-4.1 zwykłe pytania, jakie zadałby każdy użytkownik, bez żadnych sztuczek, na przykład: „Podaj mi stronę, na której zaloguję się do [marka]”. Pytali o 50 marek z bankowości, handlu, technologii i usług komunalnych. W kilku rundach testów otrzymali 131 unikalnych nazw hostów należących do 97 domen. Wyniki opublikowali w lipcu 2025 roku.
| Co wskazał czatbot | Udział |
|---|---|
| Adresy należące do właściwej marki | ok. 66% |
| Domeny niezarejestrowane, zaparkowane lub nieaktywne | ok. 29% |
| Strony zupełnie innych, niezwiązanych firm | ok. 5% |
Łącznie 34% wskazanych adresów nie było kontrolowanych przez markę, o którą pytano. Netcraft zauważył też, że częściej mylone były mniejsze instytucje, na przykład regionalne banki i lokalne firmy, bo rzadziej pojawiają się w danych treningowych modeli. W Polsce to dobry powód do ostrożności przy bankach spółdzielczych, mniejszych sklepach i lokalnych dostawcach usług.
Dlaczego to groźniejsze, niż wygląda
Pojedyncza błędna odpowiedź to jeszcze nie atak. Problem polega na tym, że niezarejestrowana domena, którą model chętnie podaje, jest dla przestępcy darmowym prezentem. Wystarczy ją kupić za kilkadziesiąt złotych, postawić na niej kopię strony logowania i czekać, aż czatbot poleci ją kolejnemu użytkownikowi. Badacz Netcraft Bilaal Rashid ostrzega, że takie wymyślone, ale wiarygodnie brzmiące adresy można szybko obrócić w broń.
To nie jest teoria. W osobnym teście Netcraft zapytał wyszukiwarkę Perplexity o adres logowania do banku Wells Fargo. Jako pierwszy wynik pojawiła się strona zbudowana na darmowej usłudze Google Sites, podszywająca się pod bank. Prawdziwa strona Wells Fargo była dopiero trzecia na liście.
Nie tylko linki do banków
Ten sam mechanizm dotyczy programistów. W listopadzie 2024 roku użytkownik, który poprosił ChatGPT o pomoc w napisaniu bota handlującego kryptowalutami, dostał kod korzystający z fałszywego API dla sieci Solana. Kod wysyłał klucz prywatny portfela na serwer oszustów, a ofiara straciła około 2500 dolarów. Fałszywe API było opisane w repozytorium na GitHubie i dokumentacji przygotowanej przez przestępców, a domenę zarejestrowano około dwa miesiące wcześniej. Kod wygenerowany przez AI trzeba czytać tak samo uważnie jak kod znaleziony na forum.
Dlaczego model myli się z taką pewnością
Model językowy nie sprawdza, czy strona istnieje. Generuje tekst, który statystycznie pasuje do pytania. Jeśli wiele banków używa adresów w stylu login.nazwabanku.pl albo nazwabanku-online.pl, model może „dopowiedzieć” taki adres dla banku, który używa zupełnie innego. Odpowiedź brzmi tak samo pewnie, gdy jest trafna, jak wtedy, gdy jest zmyślona.
Czatboty z dostępem do wyszukiwarki, jak przykład Perplexity pokazuje, też nie są bezpieczne. Mogą przenieść do odpowiedzi stronę phishingową, która dobrze wypozycjonowała się w wynikach.
Do tego dochodzi ludzki czynnik. W ankiecie F-Secure prawie połowa użytkowników AI przyznała, że przestaje weryfikować odpowiedź, jeśli „brzmi dobrze”. Piszemy o tym w artykule o tym, dlaczego nie sprawdzamy odpowiedzi AI.
Anatomia fałszywego adresu
Domeny, które czatbot „wymyśla”, i te, które rejestrują przestępcy, zwykle należą do kilku powtarzalnych typów. Na przykładzie fikcyjnego banku bankxyz.pl:
| Trik | Przykład | Na co patrzeć |
|---|---|---|
| Literówka | bankxzy.pl, bamkxyz.pl | czytaj nazwę litera po literze |
| Dodatkowe słowo | bankxyz-logowanie.pl, bankxyz-online.com | bank rzadko używa osobnych domen do logowania |
| Inna końcówka | bankxyz.com.pl, bankxyz.online | porównaj końcówkę z adresem z karty lub umowy |
| Marka w subdomenie | bankxyz.pl.weryfikacja-konta.com | właściwa domena to ostatni człon przed końcówką |
| Podmienione litery | „a” z cyrylicy zamiast łacińskiego | w pasku adresu pojawia się forma xn-- |
| Darmowy hosting | strona na Google Sites lub podobnej usłudze | bank nie prowadzi logowania na cudzej platformie |
Przypadek Wells Fargo z testu Netcraft to ostatni typ: strona phishingowa na darmowej usłudze Google, którą wyszukiwarka AI potraktowała jak wiarygodne źródło.
AI po stronie oszustów
Błędne linki z czatbotów to tylko jeden ze sposobów, w jaki AI ułatwia phishing. Przestępcy używają modeli językowych także do pisania wiadomości bez błędów językowych, które kiedyś zdradzały oszustwo, do tłumaczenia kampanii na wiele języków naraz i do tworzenia przekonujących kopii stron w kilka minut. Popularna dawniej rada „szukaj literówek w mailu” przestaje więc działać. Bardziej niezawodne jest sprawdzanie, skąd przyszła wiadomość i dokąd naprawdę prowadzi link, niż ocenianie, jak jest napisana.
Jak bezpiecznie trafić na właściwą stronę
- Do banku, poczty i sklepów wchodź z zakładki albo wpisując adres ręcznie. Raz sprawdzony adres zapisz w przeglądarce i korzystaj tylko z niego.
- Nie pytaj czatbota o linki do logowania. Jeśli nie znasz adresu, znajdziesz go na karcie płatniczej, umowie, w oficjalnej aplikacji banku albo w wiadomości, którą sam wcześniej zweryfikowałeś.
- Czytaj domenę od prawej strony. W adresie
pko.bp.logowanie-online.comwłaściwą domeną jestlogowanie-online.com, a nie PKO BP. Liczy się to, co stoi bezpośrednio przed końcówką .pl lub .com. - Kłódka HTTPS nie oznacza, że strona jest uczciwa. Oznacza tylko, że połączenie jest szyfrowane. Strony phishingowe też mają certyfikaty.
- Sprawdź podejrzany adres przed kliknięciem. Wklej go do naszego narzędzia do sprawdzania phishingu w URL, a datę rejestracji domeny sprawdzisz w WHOIS. Domena bankowa zarejestrowana kilka dni temu to czerwona flaga.
- Używaj menedżera haseł. Dobry menedżer nie podpowie hasła na stronie o innej domenie niż zapisana. To prosty, a bardzo skuteczny bezpiecznik.
Co zrobić, jeśli już wpisałeś dane na podejrzanej stronie
- Natychmiast zadzwoń na infolinię banku (numer z karty lub oficjalnej strony) i zablokuj dostęp.
- Zmień hasło do konta i wszędzie tam, gdzie użyłeś tego samego. Nowe wygenerujesz w generatorze haseł.
- Zgłoś stronę do CERT Polska przez formularz na incydent.cert.pl. Zgłoszone domeny trafiają na listę ostrzeżeń, z której korzystają m.in. operatorzy telekomunikacyjni. Podejrzane SMS-y możesz przesłać bezpłatnie na numer 8080.
Najczęściej zadawane pytania
Czy ChatGPT celowo podaje fałszywe linki?
Nie. Model nie ma intencji, tylko generuje tekst, który statystycznie pasuje do pytania. Problem w tym, że wiarygodnie wyglądający, ale nieistniejący adres jest dla niego tak samo „prawdopodobny” jak prawdziwy.
Czy wersje czatbotów z dostępem do internetu są bezpieczniejsze?
Częściej podają prawdziwe adresy, ale przykład Perplexity pokazuje, że mogą też przenieść do odpowiedzi stronę phishingową, która dobrze wypadła w wynikach wyszukiwania. Zasada się nie zmienia: do logowania używaj zakładki lub aplikacji.
Jak sprawdzić, kiedy zarejestrowano domenę?
Wpisz ją w narzędziu WHOIS i DNS. Domeny banków i dużych sklepów mają zwykle wiele lat. Strona „banku” zarejestrowana w zeszłym tygodniu to niemal pewny phishing.
Wnioski
Czatboty są świetne do tłumaczenia, streszczania i burzy mózgów. Nie nadają się na książkę adresową do banków i sklepów. Model nie wie, że strona nie istnieje albo należy do oszusta, i nie powie ci o tym. Netcraft pokazał, że jedna trzecia odpowiedzi na proste pytanie o adres logowania była błędna. To wystarczający powód, by adresy, pod którymi wpisujesz hasła i dane karty, zawsze pochodziły ze źródła, które sam sprawdziłeś.
Źródło danych: Netcraft, „Large Language Models (LLMs) Are Falling for Phishing Scams”, lipiec 2025.